Co z tym HAVE?


Czasownik have ma tyle znaczeń, że łatwo się każdemu myli. Jest bardzo popularny, a Anglicy używają go w bardzo wielu kontekstach. Przybliżmy najważniejsze różnice w jego poszczególnych zastosowaniach.
W skrócie, czasownik have może występować w następujących kontekstach:

1. have - czyli czasownik w podstawowym znaczeniu mieć.
2. have - czyli czasownik specjalny w utartych wyrażeniach. Tutaj może mieć masę różnych znaczeń.
3. have - czasownik pomocniczy w konstrukcjach czasu Present Perfect (i nic nie znaczy).
Technicznie, we wszystkich kontekstach musimy pamiętać o tym, że czasownik ten ma dwie formy - have oraz has, używane w zależności od tego, o jakiej osobie mowa w danym zadaniu (a więc forma tego czasownika wynika z użytego podmiotu).

W pierwszym kontekście, czasownik have ma dwie formy i dzięki nim jest odmienialny przez osoby:
I have - ja mam
You have - ty masz
He has - On ma
She has - Ona ma
It has - To/Ono ma
We have - My mamy
You have - Wy macie
They have - Oni/One mają

Odpowiednikiem tego znaczenia jest także jego konstrukcja bardziej rozbudowana, czyli have got.
I have got - ja mam
You have got - ty masz
He has got - On ma
She has got - Ona ma
It has got - To/Ono ma
We have got - My mamy
You have got - Wy macie
They have got - Oni/One mają

Ponieważ mamy dwa sposoby informowania o posiadaniu, rzutuje to także na budowę form pytających i przeczących. Tych jest nawet dopuszczalnie więcej!
Przeczenia:
I haven't = I don't have = I haven't got - Ja nie mam
You haven't = You don't have = You haven't got - Ty nie masz
He hasn't = He doesn't have = He hasn't got - On nie ma
She hasn't = She doesn't have = She hasn't got - Ona nie ma
It hasn't = It doesn't have = It hasn't got - To nie ma
We haven't = We don't have = We haven't got - My nie mamy
You haven't = You don't have = You haven't got - Wy nie macie
They haven't = They don't have = They haven't got - Oni/One nie mają

Pytania:
Have I…? = Do I have…? = Have I got…? - Czy ja mam…?
Have you…? = Do you have…? = Have you got? - Czy ty masz…?
Has he…? = Does he have…? = Has he got…? - Czy on ma…?
Has she…? = Does she have…? = Has she got…? - Czy ona ma…?
Has it…? = Does it have…? = Has it got…? - Czy to/ono ma…?
Have we…? = Do we have…? = Have we got…? - Czy my mamy…?
Have you…? = Do you have…? = Have you got…? - Czy wy macie…?
Have they…? = Do they have…? = Have they got…? - Czy oni/one mają…?

W drugim kontekście, znaczenie czasownika have zmienia się w zależności od zwrotu, w którym jest on zastosowany. Ile jest tych różnych zwrotów? Ciężko podać przybliżoną liczbę. Niektóre są jednak tak popularne, że łatwo je rozpoznamy. Różne książki (w tym Angielski-korepetycje 1) podają listy zwrotów zbudowanych w oparciu o czasownik have, jednak trudno powiedzieć, że listy takie są w stanie wyczerpać temat. Każdy żywy język się rozrasta, a zatem w miarę upływu czasu zwrotów przybywa.
have breakfast - jeść śniadanie
have a shower - brać prysznic
have a drink - napić się
have a try - spróbować, podjąć próbę
have a good day - miłego dnia
have fun - dobrze się bawić
*have sth done
- fraza have sth done dosłownie oznacza mieć coś zrobione - używana jest wtedy, gdy akcji nie wykonuje mówiący, ale mówiący oświadcza, że ktoś inny jest fizycznym wykonawcą akcji (więcej w Angielski-korepetycje 2).

Trzecim kontekstem jest czas Present Perfect. Z uwagi na to, że czasownik have jest tutaj jedynie czasownikiem pomocniczym, jego występowanie nie niesie ze sobą żadnego znaczenia w tłumaczeniu na język polski. Słówko have stosuje się tylko po to, by móc technicznie zbudować odpowiednią formę orzeczenia (które składa się właśnie z czasownika pomocniczego have oraz czasownika głównego). W czasie Present Perfect, czasownik główny stosowany jest w formie Past Participle, czyli formie z końcówką –ed (w przypadku czasowników regularnych) lub w „trzeciej formie z tabelki” (w przypadku czasowników nieregularnych).
I have eaten - Ja zjadłem
You have eaten - Ty zjadłeś
He has eaten - On zjadł
She has eaten - Ona zjadła
It has eaten - To/Ono zjadło
We have eaten - My zjedliśmy
You have eaten - Wy zjedliście
They have eaten - Oni zjedli / One zjadły


Z uwagi na charakter czasu Present Perfect, niektóre czasowniki są tłumaczone na polski czas teraźniejszy, a niektóre na polski czas przeszły. Dzieje się tak, ponieważ nie mamy w języku polskim odpowiednika czasu Present Perfect, np.:
We have eaten all the food. - Zjedliśmy całą żywność.
We have lived here for 20 years. - Mieszkamy tu od 20 lat. (Przemieszkaliśmy tu już 20 lat).

Przykłady zdań z użyciem czasownika have:

Kontekst 1 (czasownik have w znaczeniu mieć):

I have a car. - Ja mam samochód.
Do you have many friends? - Czy masz wielu przyjaciół?
Houston, we have got a problem. - Houston, mamy problem.
She hasn't got any money. - Ona nie ma żadnych pieniędzy.
They have got a copy of your I.D. - Oni mają kopię twojego dowodu osobistego.
Not now, I don't have enough time. - Nie teraz, nie mam wystarczająco dużo czasu.

Kontekst 2 (czasownik have w wyrażeniach specjalnych):

Are you having fun? - Czy dobrze się bawisz?
I had a shower in the evening. - Wieczorem wziąłem prysznic.
We are having a baby! - Będziemy mieli dziecko!
Bill Clinton had an affair with Monica Lewinsky. - Bill Clinton miał romans z Monicą Lewinsky.
What are you having? - Co jecie/pijecie?

Kontekst 3 (czas Present Perfect):

She has had this car for 10 years. - Ona ma ten samochód od 10 lat.
Say no more! I have heard enough. - Nic więcej nie mów! Usłyszałem wystarczająco dużo.
I have visited France many times. - Byłem we Francji wielokrotnie.
Somebody has stolen my bike. - Ktoś ukradł mój rower.
She hasn't arrived home yet. - Ona nie dotarła jeszcze do domu.
Look what you have done! - Patrz co narobiłeś!

Należy mieć na uwadze, że czasownik have występuje jako podstawa budowy dwóch ważnych konstrukcji: have to (musieć) oraz have sth done. Konstrukcje te tłumaczy się całościowo i mają one kompletnie inny charakter niż podstawowy czasownik have.